home 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15

13. Vaak verwart men oorzaak en gevolg met voorteken en vervolg.

In vele gevallen is duidelijk, dat de oorzaak achter de verschijnselen ligt.
Reeds de Romeinen zeiden: ‘post non propter’ (‘erna niet erdoor’). Het feit, dat verschijnsel B op verschijnsel A volgt, wettigt geenszins de gedachte, dat B ook uit A volgt. Maandag veroorzaakt niet dinsdag, de dag veroorzaakt niet de nacht, enz. Evenmin zal iemand ooit aannemen, dat de zelfportretten van Rembrandt of Van Gogh uit (i.p.v. na) elkaar ontstaan zijn.


Is het dan wel redelijk, dat alle hogere vormen volledig uit de lagere te verklaren zijn? Natuurlijk bestaat er een groot verschil tussen levende wezens en schilderijen. De laatsten planten zich niet zelf voort. Maar dat uit de één-celligen ten slotte gewervelde dieren ontstaan, vooronderstelt een dirigerende tendens, die verder reikt dan de gewone voortplanting.


Diverse methodologen geven er daarom de voorkeur aan - reeds in de fysica - te spreken van voorteken en vervolg (i.p.v. oorzaak en gevolg), omdat dit de weg vrij laat voor het aannemen van diepere oorzaken.


de prehistorische wereld